Từ ngày 12 đến ngày 14/12/2025, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đã cử đại diện tham dự Hội thảo khoa học quốc tế lần thứ 2 về Đa dạng văn hóa và di truyền của con người tại Đông Nam Á và Tây Nam Trung Quốc (The 2nd Conference on Human Cultural and Genetic Diversity in Southeast Asia and Southwest China – HUDSEAC) được tổ chức tại thành phố Côn Minh, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.
Đại biểu tham dự Hội thảo
Hội thảo do Viện Nghiên cứu Động vật Côn Minh thuộc Viện Khoa học Trung Quốc phối hợp cùng các đơn vị liên quan tổ chức. Hội thảo có sự tham gia của đông đảo các nhà nghiên cứu, giảng viên, chuyên gia trong các lĩnh vực khảo cổ học, nhân học, di truyền học và các ngành khoa học liên ngành nghiên cứu lịch sử - văn hóa khu vực Đông Nam Á và Tây Nam Trung Quốc.
Trong khuôn khổ Hội thảo, Thạc sĩ Chu Mạnh Quyền - đại diện Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đã trình bày tham luận với chủ đề “Công xưởng mũi khoan đá thời Tiền sử ở Tây Nguyên”. Tham luận tập trung giới thiệu phát hiện khảo cổ học về công xưởng chế tác mũi khoan đá Thác Hai (Đắk Lắk), phân tích đặc điểm kỹ thuật, quy trình sản xuất, dấu vết gia công cũng như mức độ chuyên môn hóa trong lao động thủ công của cư dân tiền sử Tây Nguyên. Nội dung tham luận góp phần làm rõ trình độ kỹ thuật chế tác đá, vai trò của công xưởng mũi khoan đá trong đời sống kinh tế – xã hội thời Tiền sử, đặc biệt là mối liên hệ với hoạt động sản xuất đồ trang sức và trao đổi khu vực. Tham luận đã nhận được sự quan tâm, trao đổi và nhiều ý kiến đóng góp tích cực từ các nhà khoa học trong và ngoài khu vực.
Thạc sĩ Chu Mạnh Quyền (Bảo tàng Lịch sử Quốc gia) trình bày tham luận tại Hội thảo
Sau khi Hội thảo kết thúc, ngày 15/12/2025, đoàn cán bộ Việt Nam gồm Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Viện Khảo cổ học Việt Nam đã có buổi làm việc với Viện Nghiên cứu Văn vật Khảo cổ học Vân Nam. Tại đây, các cán bộ được tạo điều kiện tiếp cận trực tiếp bộ sưu tập hiện vật đá khai quật tại khu vực Hà Khẩu, lưu vực sông Hồng, gần biên giới Việt Nam – Trung Quốc. Qua quan sát, đối chiếu và trao đổi chuyên môn, Tiến sĩ Phạm Thanh Sơn (Viện Khảo cổ học Việt Nam) nhận thấy nhiều điểm tương đồng rõ rệt giữa nhóm di vật này với các di tích khảo cổ học thời Đá đã phát hiện ở Việt Nam, đặc biệt là về loại hình, kỹ thuật chế tác và dấu vết sử dụng. Những trao đổi khoa học bước đầu mở ra triển vọng cho các nghiên cứu so sánh và hợp tác liên ngành, liên quốc gia trong thời gian tới.
Đoàn cán bộ Việt Nam tiếp cận bộ sưu tập đồ đá ở Hà Khẩu (Vân Nam, Trung Quốc)
Trong chương trình công tác tại Côn Minh, đoàn cán bộ Việt Nam đã đến tham quan di chỉ Thạch Trại Sơn – một di tích khảo cổ học tiêu biểu gắn với nhà nước Điền Việt, có nhiều mối liên hệ lịch sử – văn hóa với văn hóa Đông Sơn ở Việt Nam. Tại đây, đoàn được tìm hiểu về hệ thống trưng bày, cũng như công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích.
Thực tế cho thấy, mặc dù di chỉ mới được khai quật trên một phần diện tích, song đã cung cấp khối lượng tư liệu phong phú, thể hiện tiềm năng nghiên cứu to lớn trong thời gian tới. Những kinh nghiệm về tổ chức khai quật, bảo tồn và giới thiệu di sản tại Thạch Trại Sơn là những tham khảo thiết thực đối với công tác chuyên môn của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.
Đoàn công tác tham quan di chỉ Thạch Trại Sơn
Cũng tại đây, đoàn cán bộ của Việt Nam cũng được tham quan công trường khai quật di chỉ Hà Bá Sở. Đây được xác định là trị sở chính của quận Ích Châu thời Hán.
Công trường khai quật di chỉ Hà Bá Sở
Chuyến công tác tham dự Hội thảo HUDSEAC lần thứ hai tại Côn Minh đã đạt được nhiều kết quả thiết thực, góp phần cập nhật các xu hướng nghiên cứu mới và phương pháp tiếp cận liên ngành trong nghiên cứu khảo cổ học và lịch sử - văn hóa khu vực. Đồng thời, chuyến công tác cũng là dịp giới thiệu các kết quả nghiên cứu của Việt Nam tới cộng đồng học thuật quốc tế, qua đó mở rộng quan hệ hợp tác và trao đổi chuyên môn với các cơ quan nghiên cứu của Trung Quốc.
Những tư liệu và kinh nghiệm thu nhận được từ Hội thảo, các buổi làm việc chuyên môn và hoạt động khảo sát thực địa sẽ góp phần phục vụ hiệu quả công tác nghiên cứu khoa học, cũng như bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia trong thời gian tới.
Chu Mạnh Quyền