Sáng 17/11/2025, Đảng ủy Bảo tàng Lịch sử quốc gia (BTLSQG) tổ chức buổi sinh hoạt chuyên đề với chủ đề “Phát triển công nghiệp văn hóa ở Việt Nam”. Tham dự buổi sinh hoạt có đồng chí Nguyễn Văn Hà - Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc; đồng chí Nguyễn Thị Thu Hoan – Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy, Phó Giám đốc; cùng toàn thể đảng viên, viên chức và người lao động của Bảo tàng.
Diễn giả của chuyên đề, GS.TS. Từ Thị Loan – Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia – đã mang đến một góc nhìn sinh động về bức tranh công nghiệp văn hóa trong nước và quốc tế, đặc biệt là những xu hướng mới, kinh nghiệm thành công của nhiều quốc gia, từ đó đưa ra các gợi ý thiết thực cho Việt Nam. Diễn giả cũng chỉ ra tiềm năng, thách thức và cơ hội của Việt Nam, của ngành văn hóa trong hành trình đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực phát triển bền vững của đất nước.
Toàn cảnh buổi sinh hoạt chuyên đề
GS.TS. Từ Thị Loan nhấn mạnh rằng, nhiều quốc gia hiện nay coi văn hóa không chỉ là giá trị tinh thần mà còn là nguồn lực chiến lược thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Theo khuyến nghị của UNESCO, việc khai thác di sản kết hợp với sáng tạo và ứng dụng công nghệ là nền tảng hình thành các ngành công nghiệp văn hóa (CNVH) có giá trị kinh tế cao. Từ kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt tại các quốc gia châu Phi và Hàn Quốc cho thấy, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế trong phát triển CNVH, nhất là ở những địa phương giàu di sản. Chẳng hạn, tỉnh Phú Thọ, với Hát Xoan và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, là ví dụ có thể phát triển mô hình du lịch văn hóa bền vững.
Để CNVH phát triển hiệu quả, diễn giả nêu 6 yếu tố cốt lõi: nguồn lực văn hóa, sáng tạo, giá trị kinh tế, sản xuất công nghiệp, ứng dụng công nghệ và hiệu quả lan tỏa. Tuy nhiên, di sản văn hóa chỉ có thể trở thành sản phẩm CNVH khi được khai thác thông qua kể chuyện sáng tạo và trình diễn bằng công nghệ số, từ đó tạo ra trải nghiệm sống động và giá trị kinh tế.
GS.TS. Từ Thị Loan – Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia chia sẻ tại sinh hoạt chuyên đề
Việt Nam hiện đã xác định 12 lĩnh vực công nghiệp văn hóa trọng tâm, gồm: quảng cáo, kiến trúc, phần mềm và trò chơi giải trí, thủ công mỹ nghệ, thiết kế, điện ảnh, xuất bản, thời trang, nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật – nhiếp ảnh – triển lãm, truyền hình – phát thanh và du lịch văn hóa. Các lĩnh vực này mang đặc trưng của công nghiệp văn hóa hiện đại: vận hành theo cơ chế thị trường, phụ thuộc lớn vào quyền sở hữu trí tuệ, có tính liên ngành cao, hướng tới phục vụ đông đảo công chúng và gắn bó chặt chẽ với đời sống xã hội.
Đối với Bảo tàng Lịch sử quốc gia, GS.TS. Từ Thị Loan cho rằng, Bảo tàng có thể giữ vai trò trung tâm trong phát triển công nghiệp văn hóa bằng việc chuyển hóa di sản thành tài sản văn hóa có khả năng sinh lợi. Thông qua các trải nghiệm tương tác triển lãm chuyên đề, hoạt động giáo dục, cùng các ứng dụng công nghệ như trưng bày 3D, AR…, Bảo tàng có thể thu hút đông đảo công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Khi đó, các hiện vật và giá trị lịch sử không chỉ được bảo tồn bền vững mà còn trở thành sản phẩm văn hóa mang sức sống mới, góp phần nâng tầm hình ảnh văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế.
Đồng chí Nguyễn Thị Thu Hoan - Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy, Phó giám đốc BTLSQG, trao đổi tại buổi sinh hoạt chuyên đề
Trao đổi tại buổi sinh hoạt chuyên đề, đồng chí Nguyễn Thị Thu Hoan nhấn mạnh bài học kinh nghiệm từ Hàn Quốc: dù sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa không quá dồi dào, quốc gia này vẫn tạo đột phá nhờ quyết tâm chính trị, hệ thống thể chế rõ ràng và mô hình vận hành hiệu quả, đưa văn hóa trở thành một ngành công nghiệp mũi nhọn. Từ đó, Việt Nam với kho tàng di sản phong phú càng cần khai thác hiệu quả các nguồn lực để tạo ra những giá trị văn hóa và kinh tế bền vững. Tuy nhiên, cốt lõi vấn đề nằm ở việc xây dựng nội dung, ý tưởng cho những sản phẩm CNVH, vì vậy cách tiếp cận, hướng đi của Hàn Quốc là bài học sát thực, phù hợp để Việt Nam có thể học hỏi để đảm bảo sự thành công.
Đồng chí cho rằng, để phát triển trong bối cảnh mới, Bảo tàng Lịch sử quốc gia phải tiếp tục đổi mới mô hình hoạt động; khai thác sâu giá trị di sản nhằm tạo ra sản phẩm văn hóa, giáo dục và số hóa phục vụ công chúng; đồng thời tập trung nâng cao chất lượng chuyên môn, trải nghiệm tham quan và giá trị cốt lõi mà di sản mang lại.
Đồng chí Nguyễn Văn Hà - Phó bí thư Đảng ủy, Phó giám đốc BTLSQG phát biểu tổng kết chuyên đề
Phát biểu tổng kết, đồng chí Nguyễn Văn Hà nhấn mạnh sự quan tâm của Đảng, Chính phủ và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đối với lĩnh vực văn hóa, trong đó có công tác bảo tàng. Đặc biệt, Bộ VHTTDL ban hành các quyết định về xây dựng cơ sở dữ liệu và chuyển đổi số là bước tiến quan trọng, tạo nền tảng cho toàn ngành phát triển. Trong đó, Bảo tàng có tiềm năng lớn để phát triển công nghiệp văn hóa, nhưng vẫn đang đối mặt với khó khăn về cơ chế, nhân lực và kinh phí. Nhấn mạnh vai trò của cán bộ, đảng viên, đồng chí kêu gọi mỗi cá nhân phát huy tinh thần trách nhiệm và sáng tạo để triển khai hiệu quả các nhiệm vụ đổi mới, chuyển đổi số và phát triển công nghiệp văn hóa.
GS.TS. Từ Thị Loan – Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia chụp ảnh lưu niệmcùng một số đảng viên, viên chức BTLSQG tại buổi sinh hoạt chuyên đề.
Buổi sinh hoạt chuyên đề đã giúp đội ngũ đảng viên, cán bộ và viên chức BTLSQG nhận thức sâu sắc hơn về giá trị di sản văn hóa và tiềm năng khai thác trong phát triển công nghiệp văn hóa. Chuyên đề mở ra những hướng tiếp cận mới về số hóa, trải nghiệm tương tác và phát triển các sản phẩm văn hóa dựa trên giá trị hiện vật bảo tàng, nâng cao chất lượng phục vụ công chúng, đồng thời xác lập vai trò trung tâm của bảo tàng trong phát triển công nghiệp văn hóa tại Việt Nam, bằng những việc làm cụ thể, từng bước góp phần thiết thực đưa Nghị quyết, chủ trương của Đảng vào cuộc sống.
Ban Biên tập