Thứ Ba, 14/07/2020
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

22/06/2020 08:24 158
Điểm: 0/5 (0 đánh giá)
Bảo tàng Lịch sử quốc gia là bảo tàng đầu hệ trong hệ thống bảo tàng Việt Nam, có chức năng, nhiệm vụ nghiên cứu, bảo quản, trưng bày, giới thiệu lịch sử, văn hóa Việt Nam. Hiện nay, Bảo tàng Lịch sử quốc gia lưu giữ khoảng gần 250.000 tài liệu, hiện vật, trong đó có gần 4.000 tài liệu, hiện vật tiêu biểu, có giá trị được lựa chọn trưng bày, giới thiệu về lịch sử Việt Nam từ thời Tiền sử đến nay tại 2 hệ thống trưng bày (cơ sở 1. Số 1 Tràng Tiền và cơ sở 2. Số 216 Trần Quang Khải, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội). Bên cạnh đó, hàng năm, Bảo tàng còn tổ chức từ 5 - 8 trưng bày chuyên đề đặc biệt ở trong và ngoài nước.

Trên cơ sở xác định chức năng, nhiệm vụ, đặc biệt với ví trí, vai trò là một thiết chế văn hóa có hoạt động, nội dung trưng bày bao trùm, toàn diện và là một trong những "trung tâm thông tin, tư liệu", "ngân hàng dữ liệu" về lịch sử, văn hóa Việt Nam; là cầu nối hợp tác giới thiệu di sản văn hoá của các bảo tàng trong và ngoài nước. Vì vậy, trong quá trình hoạt động, trên mọi lĩnh vực, Bảo tàng Lịch sử quốc gia luôn có nhiều cơ hội và chủ động tiếp cận với xu hướng phát triển của các bảo tàng hiện đại trên thế giới, trong đó có lĩnh vực ứng dụng công nghệ hiện đại trong hoạt động bảo tàng. Không phải đến khi diễn ra dịch bệnh COVID - 19, Bảo tàng Lịch sử quốc gia mới suy nghĩ đến hình thức giới thiệu trưng bày online mà trên cơ sở xác định, xu hướng hiện đại hóa thông qua ứng dụng công nghệ trong trưng bày và giới thiệu trưng bày là một xu hướng tất yếu của các bảo tàng hiện đại. Theo đó, hiện đại hóa trưng bày hay giới thiệu trưng bày không chỉ là phương thức online mà còn là các phương thức số hóa, điện tử hóa hoạt động... Vì vậy, từ năm 2013 và trong những năm gần đây, BTLSQG đã nghiên cứu, ứng dụng nhiều hình thức khác nhau trong hoạt động bảo tàng, nhất là trong hoạt động giới thiệu trưng bày.

1. Bảo tàng tương tác điện tử 3D:

Bảo tàng Lịch sử quốc gia là bảo tàng đầu tiên ở Việt Nam ứng dụng công nghệ tương tác điện tử 3D (tương tác thực tại ảo). Từ năm 2013, Bảo tàng Lịch sử quốc gia đã ứng dụng công nghệ này để giới thiệu 2 trưng bày chuyên đề: Di sản văn hóa Phật giáo Việt Nam và Đèn cổ Việt Nam với mục đích nhằm phát huy trưng bày lâu dài và tới rộng rãi công chúng sau khi trưng bày chuyên đề kết thúc, đặc biệt là đối với công chúng chưa hoặc không có điều kiện thăm quan trưng bày đồng thời cũng là một cách thức lưu trữ tư liệu sau trưng bày ( bởi các trưng bày chuyên đề thường chỉ kéo dài khoảng 3 - 6 tháng và trước đây, BTLSQG chỉ lưu trữ dưới dạng xuất bản ấn phẩm: tờ gấp, cataloge, sách). Sau khi được phát huy trên website của Bảo tàng, trên internet (denco.egal.vn, disanvanhoaphatgiao.egal.vn) và được công chúng, đồng nghiệp đánh giá cao cả về nội dung và phương thức chuyển tải hiện đại, Bảo tàng Lịch sử quốc gia tiếp tục lập kế hoạch và thực hiện xây dựng nội dung giới thiệu hệ thống trưng bày thường trực. Tuy kinh phí đầu tư còn hạn chế nhưng Bảo tàng cũng đã cố gắng từng bước tiếp cận, nghiên cứu và phối hợp với Công ty Vietsoftpro thực hiện được một số phần trưng bày như hiện nay công chúng được tham quan qua website của Bảo tàng. Trong quá trình phát huy, Bảo tàng cũng đã nhận được những phản hồi tích cực từ phía công chúng và đồng nghiệp về sự phù hợp với xu hướng phát triển của các bảo tàng hiện đại. Đặc biệt là phần tương tác, tìm hiểu giá trị những hiện vật tiêu biểu mà thông thường khi tham quan trưng bày bảo tàng, khách tham quan sẽ bị hạn chế trong việc quan sát kỹ tất cả các chi tiết hoa văn hoặc nội dung giới thiệu sâu, phong phú về hiện vật. Có những khách đánh giá rằng, xem trưng bày ảo thấy dễ hiểu, chi tiết và đầy đủ thông tin hơn tham quan trưng bày thật. Chẳng hạn, khi quan sát trống đồng Ngọc Lũ trong tủ kính tại trưng bày thực của Bảo tàng thì khách không thể cảm thụ được hết những giá trị của bảo vật quốc gia này nhưng khi tham quan trên trưng bày tương tác ảo 3D, khách tham quan có thể quan sát được các chi tiết hoa văn trang trí cũng như các thông tin chi tiết về hiện vật và tự tương tác các nội dung tham quan mà mình mong muốn...

 

BT ảo 3D giới thiệu phần Văn hóa Đông Sơn thuộc trưng bày thường trực BTLSQG

Nói như vậy nhưng không có nghĩa bảo tàng tương tác ảo 3D có thể thay thế được bảo tàng thực, bởi trên thực tế, chỉ khi được trực quan những hiện vật gốc thì mới có thể mang lại tình cảm, cảm xúc lịch sử thật sự. Đó cũng chính là sự hấp dẫn và lý do mà đến nay các bảo tàng tiếp tục được ra đời, phát triển và không ngừng thu hút công chúng trên toàn thế giới. Nhưng việc ứng dụng công nghệ sẽ góp phần quan trọng trong việc tăng cường phát huy giá trị trưng bày, hiện vật rộng rãi, nhanh và hiệu quả hơn.

2. Giới thiệu trưng bày qua hình thức online:

Tiếp theo đó, năm 2019, từ khi chưa có dịch CoVID19 thì Bảo tàng Lịch sử quốc gia đã phối hợp với Công ty Microsoft Vietnam LLC (FPT) nghiên cứu, xây dựng chương trình học Lịch sử online. Buổi học thử nghiệm đã được tổ chức vào tháng 5/2019 do hướng dẫn viên Bảo tàng cùng cán bộ kỹ thuật Công ty Microsoft thực hiện hướng dẫn cho học sinh khối THCS Trường Vinschool (Time City) trong tiết học môn Lịch sử. Đây là chương trình mà Công ty Microsoft Vietnam và Bảo tàng Lịch sử quốc gia mong muốn thực hiện phục vụ đối tượng học sinh không hoặc chưa có điều kiện đến học tập tại bảo tàng đồng thời hướng tới Dự án xây dựng mô hình học online cho học sinh vùng sâu, vùng xa do Công ty Microsoft Vienam thực hiện. Trên cơ sở thành công và rút kinh nghiệm từ buổi học Lịch sử online thử nghiệm, hiện nay, Bảo tàng đang tiếp tục nghiên cứu, bổ sung tư liệu, liên hệ với các trường học để xây dựng chương trình học lịch sử online và dự kiến sẽ thực hiện trong quý III/2020, đặc biệt là phục vụ học sinh trong dịp nghỉ hè.

 
 

      Buổi học lịch sử online thử nghiệm của học sinh Trường Vinschool

Trong quá trình triển khai thực hiện cho thấy những tác dụng, ưu điểm và hạn chế tham quan trưng bày online cũng như những thuận lợi, khó khăn khi thực hiện trưng bày và giới thiệu trưng bày online:

- Tác dụng: Tăng cường phương thức giới thiệu bảo tàng tới rộng rãi công chúng trong và ngoài nước; Góp phần thu hút khách tham quan bảo tàng.

- Ưu điểm: thời gian tham quan chủ động/tự do; thông tin, tài liệu, hình ảnh phong phú, sâu sắc, phù hợp với đối tượng công chúng lao động, làm việc, học tập gắn liền với công nghệ, mạng internet và hạn hẹp thời gian; tiết kiệm chi phí đi lại...

- Hạn chế: sự tương tác, trải nghiệm thực, đặc biệt là cảm xúc lịch sử, thưởng ngoạn, môi trường chia sẻ và giao tiếp xã hội... (yếu tố quan trọng hình thành tình cảm, lòng tự hào, ngưỡng mộ và nhân cách... trong mỗi khách tham quan)...

- Thuận lợi: Bảo tàng chủ động nghiên cứu, xây dựng chương trình; phát huy tới rộng rãi công chúng hơn; không bị hạn chế thông tin chuyển tải; với một số dạng thức trưng bày sẽ tiết kiệm được kinh phí dàn dựng, thi công, địa điểm trưng bày/giới thiệu phát huy trưng bày...

- Khó khăn: đầu tư chất xám cho công việc nghiên cứu, khai thác tư liệu; thiếu nguồn lực cán bộ chuyên môn vừa am hiểu về lĩnh vực công nghệ/thao tác kỹ thuật chuyên môn cao/đặc thù vừa am hiểu trưng bày (thậm chí còn cả kiến thức, kinh nghiệm của chuyên gia, nhà biên tập, đạo diễn hình ảnh nếu là chương trình giới thiệu trưng bày, chương trình giáo dục được phát/sử dụng chính thức trong các trường học hoặc trên truyền hình...). Cùng với đó là những khó khăn về nền tảng mạng internet yếu; công cụ, thiết bị công nghệ hỗ trợ; kinh phí đầu tư cho xây dựng những nội dung nghe nhìn/ứng dụng công nghệ (thường kinh phí khá lớn )...

Thực tiễn và tình hình diễn biến của dịch COVID - 19 đã và sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của Bảo tàng nói riêng và đời sống của toàn xã hội nói chung, đặc biệt là những khó khăn, hạn chế về phát triển kinh tế đất nước. Đứng trước những khó khăn đó, mà trước mắt là khó khăn về kinh phí từ nguồn ngân sách nhà nước cấp cho hoạt động, từ nguồn thu của Bảo tàng, Bảo tàng Lịch sử quốc gia đã và đang từng bước chuyển hướng hoạt động cho phù hợp tình hình thực tiễn với việc triển khai các hoạt động theo hướng phối hợp với các đơn vị để tổ chức trưng bày theo phương thức hỗ trợ, hợp tác chia sẻ… Trong quá trình tổ chức, xây dựng trưng bày, trong điều kiện thực tế của Bảo tàng hiện nay, Bảo tàng cũng đã quan tâm, chú trọng hướng tiếp cận trưng bày hiện đại, ứng dụng công nghệ trong trưng bày và giới thiệu trưng bày (trước hết là hình thức giới thiệu trưng bày online dạng Bảo tàng tương tác ảo 3D) và lồng ghép các hoạt động tương tác trải nghiệm cho khách tham quan. Đây không chỉ là hoạt động để ứng phó với dịch COVID-19 có thể kéo dài mà còn là xu hướng trưng bày tất yếu để tạo điều kiện thuận lợi cho khách tham quan không hoặc chưa thể đến tham quan Bảo tàng mà Bảo tàng vẫn giới thiệu được trưng bày, quảng bá những giá trị di sản văn hóa đến rộng rãi công chúng.

 

Hoạt động tướng tác điện tử 3D tìm hiểu trống đồng Ngọc Lũ tại Phòng Khám phá BTLSQG

Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả hướng hoạt động này, trước hết, Bảo tàng cần tập trung đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn, kỹ năng cho cán bộ đồng thời phối hợp với các đơn vị về công nghệ để triển khai hoạt động trưng bày và giới thiệu trưng bày online. Hơn nữa, không chỉ đối với hoạt động trưng bày, giới thiệu trưng bày mà trên cơ sở thực tiễn hiện nay cũng như xu hướng phát triển chung của các bảo tàng hiện đại, Bảo tàng Lịch sử quốc gia cần tiếp tục hiện đại hóa (ứng dụng công nghệ, số hóa, điện tử hóa) trong các hoạt động khác của bảo tàng như: nghiên cứu, khai quật khảo cổ học, quản lý, bảo quản tài liệu, hiện vật, giáo dục, truyền thông./.

 

Ths. Nguyễn Thị Thu Hoan

 

 

Bảo tàng Lịch sử quốc gia

Chia sẻ:

Bài nổi bật

Triển lãm và Hội thảo: “Văn hóa với phát triển và quảng bá du lịch”

Triển lãm và Hội thảo: “Văn hóa với phát triển và quảng bá du lịch”

  • 04/07/2019 15:47
  • 454

Nhân kỷ niệm Tuần lễ Du lịch Văn hóa Trung Quốc tại Việt Nam, Bộ Văn hóa và Du lịch Trung Quốc, phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam tổ chức triển lãm, giới thiệu những sản phẩm văn hóa đến từ 5 bảo tàng thuộc tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc), đồng thời tổ chức hội thảo về chủ đề trên tại Thư viện Quốc gia Việt Nam.

Bài viết khác

Xây dựng giá bảo hiểm bằng tiền cho hiện vật đi trưng bày  Dòng chảy văn hóa gốm sứ Việt Nam tại bảo tàng Quốc gia Gwangju, Hàn Quốc (2020-2022)

Xây dựng giá bảo hiểm bằng tiền cho hiện vật đi trưng bày " Dòng chảy văn hóa gốm sứ Việt Nam" tại bảo tàng Quốc gia Gwangju, Hàn Quốc (2020-2022)

  • 12/06/2020 18:48
  • 204

Sáng ngày 10/6/2020 Bảo tàng Lich sử Quốc gia (BTLSQG) đã tổ chức cuộc họp Hội đồng giám định niên đại, xây dựng giá bảo hiểm bằng tiền cho hiện vật đi trưng bày "Dòng chảy văn hóa gốm sứ Việt Nam" tại bảo tàng Quốc gia Gwangju, Hàn Quốc (2020-2022).